Ο Παιδικός Κήπος Πικιώνη που δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1950, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα του κορυφαίου αρχιτέκτονα Δημήτρη Πικιώνη, ένα μοναδικό μνημείο της νεότερης πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Ένας χώρος όπου η αρχιτεκτονική, το φυσικό τοπίο και το παιχνίδι συνυπάρχουν με τρόπο μοναδικό, έχοντας χαρακτηριστεί ήδη από το 1983 ως έργο τέχνης και τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους.
Η αποκατάστασή του αποτελεί ένα από τα πιο σύνθετα τεχνικά έργα που έχουν αναληφθεί ποτέ από τον Δήμο Φιλοθέης-Ψυχικού, καθώς δεν πρόκειται για μία συμβατική ανάπλαση, αλλά για εργασίες αποκατάστασης ενός ιστορικού μνημείου, οι οποίες εκτελούνται με αυστηρές προδιαγραφές, επιστημονική τεκμηρίωση και συνεχή συνεργασία με τα αρμόδια όργανα του Υπουργείου Πολιτισμού και την ΑΜΚΕ «Δημήτρης Πικιώνης».
Ένα έργο με μακρά προετοιμασία
Η συστηματική προετοιμασία του έργου ξεκίνησε το 2018, με τη σύνταξη των απαραίτητων μελετών, την αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης, την τεκμηρίωση των παθολογιών του μνημείου και την εξασφάλιση όλων των απαιτούμενων εγκρίσεων.
Τον Νοέμβριο του 2021 ξεκίνησε η διαδικασία δημοπράτησης του έργου, ενώ η σύμβαση με τον πρώτο ανάδοχο υπεγράφη τον Ιανουάριο του 2023 από την προηγούμενη Διοίκηση. Οι εργασίες άρχισαν τον Μάρτιο του 2023.
Η αιφνίδια διακοπή του έργου
Στις αρχές του Νοεμβρίου 2023 ο ανάδοχος διέκοψε αιφνιδίως και μονομερώς τις εργασίες, εγκαταλείποντας το εργοτάξιο.
Ακολούθησε το 2024 από τη νέα Δημοτική Αρχή μία σύνθετη διοικητική διαδικασία κατά την οποία οι Υπηρεσίες, το Τεχνικό Συμβούλιο Δημοσίων Έργων της Περιφέρειας Αττικής και η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής εξέτασαν την υπόθεση.
Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας διαπιστώθηκε ότι η σύμβαση έπρεπε να λυθεί με αποκλειστική υπαιτιότητα του αναδόχου, σύμφωνα με όσα προβλέπει η νομοθεσία περί δημοσίων έργων.
Η διακοπή των εργασιών είχε άμεσες συνέπειες στο ίδιο το μνημείο. Το Ιαπωνικό Περίπτερο χρειάστηκε υποστύλωση, οι ξύλινες κατασκευές συνέχισαν να φθείρονται, οι πύλες, οι περιφράξεις και τα παγκάκια παρουσίασαν περαιτέρω υποβάθμιση, ενώ η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη επεκτατικών φυτών, όπως οι αείλανθοι, επιβάρυνε ακόμη περισσότερο την κατάσταση του χώρου.
Γιατί η αποκατάσταση είναι τόσο απαιτητική
Η αποκατάσταση του Παιδικού Κήπου Πικιώνη δεν αφορά μία απλή ανάπλαση. Πρόκειται ένα ιστορικό μνημείο, όπου κάθε επέμβαση πραγματοποιείται με επιστημονική τεκμηρίωση, εξειδικευμένες τεχνικές και απόλυτο σεβασμό στο αρχικό έργο του Δημήτρη Πικιώνη.
Κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, ο χώρος είχε υποστεί αλλεπάλληλες αλλοιώσεις. Αλλαγές στις υψομετρικές στάθμες, μεταγενέστερες κατασκευές, επεμβάσεις χωρίς τεκμηρίωση, η εγκατάσταση αρδευτικού δικτύου που δεν υπήρχε στην αρχική μελέτη, ακατάλληλες φυτεύσεις – μεταξύ των οποίων πλάτανοι και σοφόρες – καθώς και η ανεξέλεγκτη εξάπλωση επεκτατικών ειδών, αλλοίωσαν σταδιακά τόσο τη μορφή του τοπίου όσο και τη λειτουργία του. Παράλληλα, μεταβλήθηκε η φυσική απορροή των ομβρίων, προκαλώντας επαναλαμβανόμενα προβλήματα, ενώ αρκετές από τις αυθεντικές κατασκευές οδηγήθηκαν σε σημαντική φθορά.
Για τον λόγο αυτό, κάθε επέμβαση γίνεται κατόπιν διερεύνησης, τεκμηρίωσης και αξιολόγησης, ενώ πολλές εργασίες εκτελούνται μόνο στις κατάλληλες εποχές του έτους, ώστε να προστατεύονται τόσο τα φυσικά υλικά όσο και η βλάστηση του μνημείου.
Η επανεκκίνηση του έργου
Τον Μάρτιο του 2024 (μόλις τρεις μήνες αφού αναλάβαμε) εξασφαλίσαμε έπειτα από συνάντηση με τη διοίκηση του Πράσινου Ταμείου τη συνέχιση της χρηματοδότησης, αποτρέποντας την οριστική απώλειά της.
Μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων (και χρονοβόρων) διοικητικών διαδικασιών, η Δημοτική Αρχή προχώρησε στην επικαιροποίηση του φακέλου δημοπράτησης και στην προετοιμασία της νέας διαδικασίας ανάθεσης.
Τον Σεπτέμβριο του 2025 ξεκίνησαν εκ νέου οι εργασίες αποκατάστασης, μετά την υπογραφή της νέας εργολαβικής σύμβασης, προϋπολογισμού 620.000 ευρώ, με χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο και ίδιους πόρους. Η διάρκεια υλοποίησης του έργου εκτιμήθηκε σε 18 μήνες.
Οι εργασίες που εκτελούνται
Το έργο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων:
•αποκατάσταση του Ιαπωνικού Περιπτέρου
•αποκατάσταση της βόρειας και της νότιας πύλης
•αποκατάσταση του φυλακίου και του κτιρίου των χώρων υγιεινής
•συντήρηση και αποκατάσταση όλων των λιθόκτιστων στοιχείων,
•αποκατάσταση των ξύλινων κατασκευών
•αποκατάσταση των μεταλλικών στοιχείων,
•συντήρηση και επαναφορά των πρωτότυπων παιχνιδιών (μεταξύ των οποίων ο περιστρεφόμενος μύλος, οι τραμπάλες και οι κατασκευές αναρρίχησης),
•αποκατάσταση των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων,
•απομάκρυνση των επεκτατικών φυτών
•εργασίες πρασίνου και επαναφορά της αρχικής φυσιογνωμίας του τοπίου.
Η Δημοτική Αρχή παρακολουθεί καθημερινά την εξέλιξη του έργου, με στόχο την πιστή αποκατάσταση του μνημείου και την ολοκλήρωσή του σύμφωνα με τις εγκεκριμένες μελέτες και τις αυστηρές προδιαγραφές που διέπουν έργα αυτού του χαρακτήρα. Η διάσωση και ανάδειξη του Παιδικού Κήπου Πικιώνη αποτελεί επένδυση στην πολιτιστική κληρονομιά του Δήμου Φιλοθέης-Ψυχικού και παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.
